1804: istwa premye repiblik nwa lib la

Premye janvye 1804, Ayiti pwoklame endepandans li epi li tounen premye repiblik nwa lib nan istwa a, dezyèm peyi endepandan nan Amerik yo apre Etazini. Evènman sa a, ki soti nan yon revòlt esklav ki genyen, chavire lòd kolonyal epòk la.

Tout bagay kòmanse nan 1791 nan koloni franse Sen Domeng, ki te pi rich nan Karayib la gras ak sik ak kafe santèn milye esklav t ap pwodui. Seremoni Bwa Kayiman an make kòmansman yon gwo soulèvman. Figi tankou Tousen Louveti òganize lit la ak yon talan estraòdinè.

Apre yo arete Tousen, Jan Jak Desalin pran tèt lame a epi li genyen batay desizif Vètyè a, 18 novanm 1803. Kèk semèn apre, yo pwoklame endepandans lan nan Gonayiv epi peyi a reprann non endijèn li: Ayiti, 'tè mòn yo'.

Viktwa sa a te gen yon eko atravè lemond. Li enspire mouvman libète toupatou nan Amerik yo. Jodi a, chak 1ye janvye, Ayisyen selebre endepandans sa a an pataje soup joumou. Sou HAITIPAL, kominote a komemore ansanm paj istwa sa yo, sous yon fyète ki toujou vivan.